ورود کاربران
پست الکترونیکی :
کلمه عبور :
نوع خبر 
 
 
با قرائت بیانیه پایانی رویکرد آموزش علوم زمین به کار خود پایان داد.


بیانیه رویکرد آموزش علوم زمین

هر کجا هستم، باشم،

آسمان مال من است

پنجره، فکر، هوا، عشق، زمین مال من است       سهراب سپهری

حتما این جمله‌ی معروف جیمز هاتن (که به پدر دانش زمین‌شناسی شهرت یافته است) را شنیده‌اید که حال کلید درک گذشته است. این سخن که به اصل یکنواختی اشاره دارد، بیان رابطه‌ی زمین‌شناسی فیزیکی و زمین‌شناسی تاریخی است. اما، برای نمایش ارتباط علوم زمین و نیازهای اجتماع می‌توانیم این جمله را این‌طور تغییر دهیم: درک گذشته، کلید رویارویی با چالش های آینده است. سنگ‌بنای رشد و توسعه‌ی اقتصادی جوامع امروزی استفاده از منابع طبیعی بوده و هست، و دانش زمین برای پی‌جویی، اکتشاف و استخراج این منابع تامین کننده‌ی ماده و انرژی مورد نیاز انسان، تکوین یافت و رشد کرد. چالش‌های بزرگی (مانند دشواری‌های زیست‌محیطی) که برای مقابله با آن‌ها چشم امیدمان به علوم زمین است. برای تصمیم‌گیری به هنگام و عاقلانه در مورد آینده‌ی زمین، باید بیش‌تر و عمیق‌تر آن را بشناسیم. آگاهی از حوادثی در گذشته‌ی زمین رخ داده اند و در ورق‌های کتاب سنگ‌ها  ثبت شده‌اند، ما را برای رویارویی با این دشواری ها آماده می‌کند.

از اهداف مهم آموزش در جهان به سرعت در حال تغییر امروز، تربیت افرادی است که بتوانند در هنگام رویارویی با مشکل‌ها و بحران‌ها آن‌ها را با روش علمی بررسی و حل کنند. شعار جهان‌گستر آموزش برای بهتر زیستن  همین هدف را یادآور می‌شود. آموزش مهارت‌های حل‌مساله راه اصلی دست‌یابی به این مهم است.  آموزش علوم زمین فرصت‌های فراوانی برای آموختن وتمرین کردن مهارت‌هایی مانند جمع‌آوری اطلاعات، تفسیر یافته‌ها، مدل‌سازی، آزمون مدل و  نگاه چند بعدی به یک موضوع در کلاس فراهم می‌کند. باید به دانش‌آموزان‌مان بیاموزیم چگونه مانند یک کارآگاه باهوش شواهد را جمع‌آوری کنند، آن‌ها را پردازش کنند، فرضیه بسازند و فرضیه‌های‌شان را بیازمایند.

ارائه‌ی علوم به صورت تلفیقی (به خصوص اگر تلفیق گرد محور  نیازهای واقعی جامعه باشد) یکی از روش‌های کارآمدتر کردن آموزش است. جنبه‌های عملی فراوانی وجود دارند که علوم زمین را به نیازهای یک جامعه‌ی در حال توسعه پیوند می‌زنند. نیاز روزافزون به تامین مواد خام برای صنایع در حال رشد کشور، بهبود و کارآمدتر کردن روش‌های پی‌جویی و اکتشاف مواد معدنی را گریزناپذیر ساخته است. زمین‌شناسان اقتصادی-معدنی خلاق از مهم‌ترین سرمایه‌های علمی برای توسعه‌ی صنعتی یک کشور محسوب می‌شوند. اما برای دست‌یابی به  توسعه‌‌ای پایدار  باید با سامانه‌های طبیعی و راه‌های حفظ تعادل‌شان آشنایی داشته‌ باشیم. علوم زیست‌محیطیکه در مرزهای مشترک زمین‌شناسی، شیمی و زیست‌شناسی قرار می‌گیرد. شاخه‌ی زمین‌شناسی پزشکیمی‌تواند از مهم‌ترین روش های ارتقاء سلامت جوامع  حال وآینده باشد. رشد فزاینده‌ی جمعیت شهرنشین گیتی و نیاز به احداث  کلان‌شهرهای تازه‌ای که در معرض پدیده های طبیعی کم‌تری باشند باعث تولد رشته‌‌ی تازه‌ای از علوم زمین به نام زمین‌شناسی شهریشده که آمیزه‌ای از زمین‌شناسی مهندسی و دانش محیط‌زیست است. بهره‌گیری از چشم‌اندازهای طبیعی زمین‌شناختی برای رونق دادن به صنعت جهان‌گردی موجب شده تا ژئوتوریسم در برنامه‌ی توسعه‌ی اقتصادی کشورهای جهان جایگاه خاصی داشته باشد.

یکی از هدف‌های مهم آموزش علوم زمین در سال‌های اخیر ایجاد نگرش‌های مثبت و شایسته در شهروندان است. یعنی افرادی تربیت کنیم که به یک‌دیگر و به علم به عنوان بزرگ‌ترین دستاورد بشری عشق بورزند. وجود میراثی مشترک (همان سیاره‌ی کوچک آبی‌رنگ‌مان)، زمینه‌ی مناسبی برای ترویج هم‌گرایی بین ملت‌های گوناگون است. در میان شاخه‌های گوناگون علوم تجربی، دانش زمین در این عرصه حرف اول را می‌زند.

 در کلاس‌های علوم‌زمین فرصت‌های گران‌بهایی برای پرورش تفکر نقاد وجود دارند. تحصیل‌کرده‌هایی که به مهارت‌های خرد‌ورزی سنجش‌گرانه دست یافته‌اند می‌توانند واقعیت‌ها را از تصورها و قضاوت‌های کور و متعصبانه باز شناسند و شیوه‌ی تحلیل مسائل، افکار و نقادی اطلاعات را می‌دانند. آن‌ها با معیارهای تشخیص علم از شبه‌علم آشنایند، موارد مشکوک و مبهم را تحمل می‌کنند و آن‌ها را با ترازوی شواهد و دلایل علمی می‌سنجند، پس می‌توانند در عصر انفجار اطلاعات انتخاب کنند و تصمیم بگیرند. به این نتیجه می‌رسیم که پرسش‌هایی وجود دارند که پاسخ‌های‌شان جزمی و معین نیستند و  با استفاده از شیوه‌های مناسب تدریس مانند روش ایفای نقش، دانش‌آموزان در عمل انعطاف‌پذیری را تجربه می‌کنند.

امروزه یک تدریس خوب را آمیزه‌ای از ذهن، دست و دل می‌دانند. دانش زمین آذر عشق به طبیعت را در دل مخاطب‌هایش می‌فروزد. لذت تماس دست با سنگ‌ها، یا شنیدن آوای یک رود پرخروش، یا نگاهی کاونده به سنگواره‌ی مرموز را می‌توان در گردش‌های علمی زمین‌شناختی به دانش‌آموزان چشانید. ثمره‌ی این کار افرادی طبیعت‌دوست هستند که شخصیتی شاد و پرانرژی اما آرام و دریایی دارند. دست‌ورزی سنگ‌ها، کانی‌ها، سنگواره‌ها یا مدل‌هایی که خود دانش‌آموزان طراحی می‌کنند یا می‌سازند، به آرامی نوعی علاقه یا نگرش خاص در آن‌ها به‌وجود می‌آورد. و در زندگی فردی یا تصمیم‌گیری‌های جمعی که اوج‌شان پیمان‌های جهانی حفظ محیط زیست‌اند راه درست را برمی‌گزینند. آن‌ها می‌دانند برای نیل به توسعه‌ی پایدار باید با زمین مهربان باشند و هنگام بهره‌برداری از گنج‌های خدادادش قواعد زیست‌محیطی را گردن گذارند. این مادر مهربان و پرسخاوت خود می‌داند چگونه با تغییرات سازگار شود تا به گوهر پربهای زندگی که در دامانش پرورانده است گزندی نرسد .

علاوه بر در نظر گرفتن سهمی در خور، برای علوم زمین در برنامه‌ی درسی مدارس از پیش‌دبستانی تا پایان دوره‌ی متوسطه، باید برنامه‌های مناسبی برای گسترش آموزش آن فراتر از دیوارهای کلاس‌ها تدوین و اجرا شوند. ایجاد پارک‌ها علمی و ژئوپارک‌ها، تدوین کتاب‌ها و بروشورهای زمین‌شناسی جاده‌ای ایران و تاسیس سازمان‌های غیردولتی زمین‌شناختی، گام‌هایی هر چند کوچک برای دست یافتن به این مهم‌اند.

اما، مسئولیت آموزش‌گران علوم زمین از معلمان دوره‌ی ابتدایی تا استادان مراکز آموزش عالی چیست؟ چگونه می‌توانیم از این درون‌مایه‌های گران‌بهای آموزشی بهره ببریم؟ شاید تنها پاسخ تغییر شیوه‌های کنونی تدریس زمین‌شناسی باشد. مطرح کردن جنبه‌های عملی و کاربردی زمین‌شناسی، ایجاد زمینه‌های چالش‌های ذهنی که باعث تولد فرضیه‌ها و مدل‌های تازه‌ای می‌شوند، تاکید کم‌تر بر حفظ کردن تعریف‌ها و اسم‌ها و کمک برای تالیف کتاب‌های درسی مناسب همگی کلاس درس ما را جذاب و شور‌انگیز می‌کنند.

المپیادهای جهانی علوم زمین یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای آموزشی مربوط به علوم زمین در جهان هستند که در هر سال با هدف ایجاد نگرش‌های مثبت نسبت به علوم زمین و نقش آن در زندگی انسان امروزی برگزار می شوند. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور نفت‌خیز و سرشار از مواهب معدنی خدادادی باید نقشی شایسته در هدایت و برگزاری این‌گونه همایش‌های جهانی زمین‌شناختی ایفا کند. اعزام نخستین گروه دانش‌آموزی از کشورمان به ششمین المپیاد علوم زمین در سال آینده، علاوه بر  ایجاد شور و نشاط در میان دانش‌آموزان و دبیران زمین‌شناسی و جغرافیا، باعث کسب افتخار برای کشورمان در صحنه‌های بین‌المللی خواهد شد.همچنین اختصاص یک کتاب درسی زمین شناسی  برای رشته ریاضی دوره متوسطه بعنوان پیش نیاز رشته های مهندسی عمران،معدن،نفت وغیره از ضروریات است واصلاح ضریب درس زمین شناسی در کنکور گام اساسی جهت نیل به اهداف فوق می باشد.

                                                     دکتر پرویز انصاری راد

                                                      دبیر علمی رویکرد آموزش علوم زمین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA
جمعه 2 اسفند 1392  15:4

آخرين تاريخ بازديد : جمعه 30 تير 1396  14:43:29
تعداد بازديد از اين خبر : 2776
Copyright 2010 GSI Congress
انتخاب وب سایت مورد نظر :